Bestseller
Nowość

Bośnia i Hercegowina 5000 dinarów Bon Travnik 1992 P-51

24,99 zł

Cena w innych sklepach: 24,99 zł

Ilość

SZT.

Czas wysyłki: 24 godziny

Dostawa

od 8,50 zł - Polecony e-commerce (Polska)

Wysyłka przez Pocztę Polską. cena zawiera również koszty pakowania, czas D+4

Dostępność:

na wyczerpaniu

Opis

Kraj	Bośnia i Hercegowina
Stan	UNC
Nominał	5000 dinarów
Materiał	papier
Rozmiar	96 x 56 mm
Pick	P-51
Producent (drukarnia)	brak potwierdzonych danych
Seria	różne
Rok emisji	1992

Prezentowany banknot to 5000 dinarów z emisji zastępczej (prowizorycznej), znanej jako „Novčani bon" (dosłownie: bon pieniężny), wyemitowany w 1992 P-51 przez władze miejskie środkowobośniackich miejscowości Travnik, Novi Travnik i Vitez, leżących w dolinie Lašvy. Warto zaznaczyć, że ten lokalny pieniądz zastępczy nigdy nie otrzymał własnego kodu ISO 4217 – był to twór tymczasowy, wydany poza strukturami Narodowego Banku Bośni i Hercegowiny, w okresie, gdy państwowa waluta (dinar bośniacki) dopiero raczkowała i nie docierała w wystarczającej ilości do odciętych od centrum kraju miejscowości.

Awers

Awers banknotu utrzymany jest w jasnoniebieskiej tonacji i ma charakter skrajnie oszczędny, typowy dla wojennych emisji zastępczych drukowanych w warunkach prowizorycznych, bez dostępu do profesjonalnej infrastruktury drukarskiej. Centralnie umieszczono wartość nominalną „5.000", a w otoku napis „NOVČANI BON" (bon pieniężny), wskazujący charakter dokumentu jako lokalnego środka płatniczego, a nie pełnoprawnego banknotu państwowego. W zależności od egzemplarza na stronie głównej widnieje odbity stempel potwierdzający miejscowość emitującą dany egzemplarz – Travnik, Novi Travnik lub Vitez – gdyż wszystkie trzy gminy korzystały ze wspólnego druku tej serii, różnicując poszczególne partie właśnie za pomocą pieczęci. Nota zawiera także numer serii.

Rewers

Rewers powtarza układ strony głównej – dominuje na nim ponownie wartość nominalna „5.000" oraz napis „NOVČANI BON", bez dodatkowych motywów ikonograficznych, herbów, budynków czy postaci. Taka prostota była świadomym i wymuszonym wyborem: w warunkach oblężenia i przerwanych łańcuchów dostaw priorytetem było szybkie uruchomienie zastępczego środka płatniczego, a nie estetyka druku. Brak zabezpieczeń typowych dla banknotów emitowanych przez bank centralny (znaku wodnego, nici zabezpieczającej, mikrodruku) jest tu normą, a nie wyjątkiem.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Rok 1992 to moment rozpadu Jugosławii i wybuchu wojny w Bośni i Hercegowinie. Po ogłoszeniu niezależności kraju w marcu 1992 roku dotychczasowy dinar jugosłowiański przestał być wiarygodnym środkiem płatniczym, a nowo wprowadzony dinar bośniacki napotykał ogromne trudności z dystrybucją – zwłaszcza na terenach odciętych walkami od Sarajewa i głównych szlaków zaopatrzeniowych.

W tej sytuacji wiele lokalnych samorządów, w tym władze Travnika, Novego Travnika i Viteza, zdecydowało się na wydanie własnych, prowizorycznych bonów pieniężnych, które miały zapewnić mieszkańcom i lokalnej gospodarce minimum płynności finansowej. Tego typu emisje zastępcze są dziś klasyfikowane w katalogu Pick pod numerami od P-48 do P-52A i obejmują nominały od 200 do 20 000 dinarów.

Charakterystyczną cechą tej serii jest to, że trzy sąsiadujące gminy korzystały ze wspólnej matrycy druku, różnicując poszczególne emisje za pomocą odrębnych stempli – „Travnik", „Novi Travnik" lub „Vitez". To właśnie obecność (lub brak) konkretnego stempla decyduje o przypisaniu egzemplarza do konkretnej odmiany katalogowej (a, b, c lub r) w ramach numeru P-51.

Region doliny Lašvy, obejmujący Travnik, Novi Travnik i Vitez, już rok później, w 1993 roku, stał się areną jednego z najtragiczniejszych epizodów wojny bośniackiej – starć pomiędzy Armią Republiki Bośni i Hercegowiny a Chorwacką Radą Obrony (HVO). Banknoty z 1992 roku pochodzą więc jeszcze z okresu, gdy współpraca administracyjna między tymi miejscowościami była możliwa, co dodaje im szczególnego, historycznego wymiaru świadka wydarzeń sprzed eskalacji konfliktu.

Sam Travnik ma przy tym bogatą historię znacznie wykraczającą poza czasy wojny – w latach 1699–1850 był siedzibą wezyrów osmańskich i stolicą ejaletu bośniackiego, a dziś słynie z zabytkowej starówki, twierdzy oraz z faktu, że to właśnie tu urodził się Ivo Andrić, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, autor „Mostu na Drinie".

Z punktu widzenia kolekcjonerskiego prowizoryczne bony z Travnika, Novego Travnika i Viteza należą do wąskiej niszy emisji wojennych tzw. „money of necessity" – pieniądza zastępczego z obszarów objętych konfliktem. Ze względu na efemeryczny charakter, niewielkie nakłady i niską przeżywalność egzemplarzy w dobrym stanie, kompletowanie całej serii P-48 do P-52A wraz z odmianami stemplowymi stanowi realne wyzwanie i jest cenione przez kolekcjonerów specjalizujących się w numizmatyce bałkańskiej XX wieku.

Oferowany banknot pochodzi z oryginalnej paczki bankowej. Numer seryjny może różnić się od przedstawionego na zdjęciu.