Bestseller
Nowość

Bośnia i Hercegowina 500 dinarów Bon Travnik 1992 P-49

8,99 zł

Cena w innych sklepach: 14,99 zł

Ilość

SZT.

Czas wysyłki: 24 godziny

Dostawa

od 8,50 zł - Polecony e-commerce (Polska)

Wysyłka przez Pocztę Polską. cena zawiera również koszty pakowania, czas D+4

Dostępność:

na wyczerpaniu

Opis

Kraj	Bośnia i Hercegowina
Stan	UNC
Nominał	500 dinarów (BAD)
Materiał	papier
Rozmiar	96 x 56 mm
Pick	P-49
Producent (drukarnia)	brak potwierdzonych danych
Seria	różne
Rok emisji	1992

Oferowany banknot to lokalny bon pieniężny (serb./chorw. „Novčani bon") o nominale 500 dinarów, wyemitowany bez daty w roku 1992 P-49 przez władze miejskie Travnika w środkowej Bośni. Nie jest to emisja Narodowego Banku Bośni i Hercegowiny, lecz tymczasowy, zastępczy środek płatniczy wprowadzony lokalnie w warunkach wojny i odcięcia regionu od normalnego obiegu pieniężnego. W katalogu Pick walor ten figuruje jako część tak zwanej trzeciej emisji prowizorycznej, obejmującej nominały 200, 500, 1000, 5000, 10000 i 20000 dinarów (P-48 do P-52A), wystawione przez Travnik i opatrywane dodatkowo pieczęciami rozszerzającymi ich ważność na sąsiednie miejscowości Novi Travnik i Vitez.

Awers

Strona główna banknotu ma formę prostą i oszczędną, typową dla doraźnych emisji zastępczych drukowanych w warunkach wojennych, bez udziału profesjonalnej mennicy papierów wartościowych. Centralnym elementem kompozycji jest wyraźnie wydrukowana wartość nominalna „500", otoczona skromną, geometryczną ramką ozdobną. Nad lub pod cyfrą nominału umieszczony jest napis „NOVČANI BON" (dosłownie: bon pieniężny), identyfikujący walor jako lokalny środek płatniczy, a wydanie przez gminę Travnik potwierdzają odręczna lub stemplowa sygnatura oraz pieczęć wystawcy. Egzemplarze krążące poza samym Travnikiem noszą dodatkowo czytelny stempel miejski „NOVI TRAVNIK" lub „VITEZ", legitymizujący banknot do obiegu również na terenie tych miejscowości.

Rewers

Strona odwrotna zachowuje równie surowy, funkcjonalny charakter – dominuje na niej powtórzenie wartości nominalnej w centralnej części pola, bez rozbudowanej ikonografii, portretów czy scen alegorycznych charakterystycznych dla regularnych emisji bankowych. Taka forma była typowa dla pieniądza zastępczego drukowanego w pośpiechu, którego podstawową funkcją było wyłącznie potwierdzenie wartości i miejsca emisji, a nie walory estetyczne. Banknot nie posiada znaku wodnego ani nici zabezpieczającej – jego autentyczność opierała się wyłącznie na lokalnie stosowanych pieczęciach i podpisach.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Rok 1992 to moment wybuchu wojny w Bośni i Hercegowinie oraz rozpadu jednolitego systemu pieniężnego byłej Jugosławii. Nowo powstała Republika Bośni i Hercegowiny wprowadziła własnego dinara (kod BAD), zastępując nim jugosłowiańskiego dinara z 1990 roku w relacji 1 do 10, jednak w warunkach wojny, blokad i rozpadu infrastruktury bankowej zaopatrzenie wielu regionów w nowe, oficjalne banknoty było skrajnie utrudnione lub wręcz niemożliwe.

W tej sytuacji liczne gminy i lokalne władze na terenie całego kraju zaczęły wydawać własne, tymczasowe środki płatnicze – tzw. „novčani bony" – aby zapewnić mieszkańcom możliwość dokonywania codziennych transakcji. Katalog Pick odnotowuje dziesiątki takich lokalnych emisji z 1992 roku, pochodzących z miejscowości takich jak Sarajewo, Fojnica, Visoko, Gradačac, Cazin czy właśnie Travnik, co sprawia, że bośniackie bony wojenne stanowią jeden z najbardziej skomplikowanych i zróżnicowanych rozdziałów w numizmatyce lat 90. XX wieku.

Travnik, Novi Travnik i Vitez leżą w tzw. Dolinie Lašvy w środkowej Bośni – regionie, który już jesienią 1992 roku stał się areną pierwszych starć między Chorwacką Wspólnotą Obrony (HVO) a Armią Republiki Bośni i Hercegowiny, zapowiadających późniejszy, znacznie krwawszy konflikt chorwacko-bośniacki z lat 1993–1994. W październiku 1992 roku doszło do walk o Novi Travnik, w wyniku których miasto przejęła HVO, a cały region znalazł się w stanie głębokiej niestabilności administracyjnej i gospodarczej.

Właśnie w takich warunkach lokalne władze Travnika zdecydowały się na wydanie własnych bonów pieniężnych, które – poprzez dodatkowe stemplowanie – mogły krążyć również w sąsiednich, powiązanych gospodarczo miejscowościach Novi Travnik i Vitez. Taki mechanizm walidacji przez stempel, zamiast odrębnego druku dla każdej gminy, był praktycznym rozwiązaniem w sytuacji niedoboru czasu, materiałów i możliwości poligraficznych.

Sam Travnik to miasto o wyjątkowo bogatej historii – od 1699 roku było stolicą administracyjną osmańskiej prowincji Bośni i siedzibą aż 77 wezyrów bośniackich, co uczyniło go jednym z najważniejszych centrów politycznych i kulturalnych regionu w czasach panowania otomańskiego. To właśnie ta epoka stała się tłem powieści „Kronika Travnicka" bośniackiego pisarza Ivo Andrića, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury z 1961 roku, urodzonego w pobliskim Docu.

Dla kolekcjonerów bony takie jak prezentowany egzemplarz Pick P-49 mają wartość przede wszystkim jako autentyczne świadectwo improwizowanych systemów pieniężnych, powstających lokalnie w warunkach wojny i odcięcia od normalnego obiegu bankowego. Odmiany tego numeru katalogowego, różniące się rodzajem dodatkowego stempla miejskiego (Travnik, Novi Travnik, Vitez), stanowią osobny, ceniony przez specjalistów obszar kolekcjonerski w ramach bośniackich emisji wojennych z 1992 roku.

Oferowany banknot pochodzi z oryginalnej paczki bankowej. Numer seryjny może różnić się od przedstawionego na zdjęciu.