Bestseller
Nowość

Bośnia i Hercegowina 200 dinarów Bon Travnik 1992 P-48

5,99 zł

Cena w innych sklepach: 9,99 zł

Ilość

SZT.

Czas wysyłki: 24 godziny

Dostawa

od 8,50 zł - Polecony e-commerce (Polska)

Wysyłka przez Pocztę Polską. cena zawiera również koszty pakowania, czas D+4

Dostępność:

na wyczerpaniu

Opis

Kraj	Bośnia i Hercegowina
Stan	UNC
Nominał	200 dinarów (BAD)
Materiał	gruby papier o fakturze zbliżonej do kartonu
Rozmiar	96 x 56 mm
Pick	P-48a
Producent (drukarnia)	brak potwierdzonych danych
Seria	różne
Rok emisji	1992

Prezentowany banknot to lokalny bon pieniężny o nominale 200 dinarów, wyemitowany w 1992 P-48a przez władze miejskie Travnika w środkowej Bośni, w trakcie wojny w Bośni i Hercegowinie. Nota nie posiada daty na stronie głównej (emisja ND), a jej obieg ograniczał się wyłącznie do terenu gminy, która ją wystawiła.

Awers

Strona główna banknotu ma oszczędną, "prowizoryczną" kompozycję typową dla wojennych emisji zastępczych. Centralnie umieszczono dużą liczbę „200" oznaczającą nominał, otoczoną drobnym ornamentem giloszowym (wiciowym wzorem linii zabezpieczających przed kopiowaniem, typowym dla papierów wartościowych). Z prawej strony pola znajduje się odbita pieczątka miejska z napisem „TRAVNIK" – to właśnie ten nadruk decyduje o przypisaniu egzemplarza do wariantu katalogowego P-48a, odróżniającego go od bonów stemplowanych w Nowym Travniku i Vitezie. Banknot nie posiada znaku wodnego ani nitki zabezpieczającej, co jest zgodne z improwizowanym charakterem całej emisji.

Rewers

Strona odwrotna zawiera napis „NOVČANI BON 200 DINARA", co w tłumaczeniu na język polski oznacza „Bon pieniężny 200 dinarów". Podobnie jak na awersie, w centrum umieszczono liczbę nominału otoczoną giloszowym ornamentem obwódkowym. Kolorystyka banknotu jest pomarańczowa, a cały układ graficzny pozbawiony jest personifikacji, herbów czy motywów architektonicznych – skupia się wyłącznie na funkcji informacyjnej, czyli jednoznacznym wskazaniu wartości nominalnej i miejsca emisji.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Bony travnickie powstały w specyficznym momencie historii regionu. Po rozpadzie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii i wybuchu wojny w Bośni i Hercegowinie wiosną 1992 roku, system bankowy i dystrybucja gotówki w wielu częściach kraju zostały sparaliżowane. W lipcu 1992 roku władze Republiki Bośni i Hercegowiny wprowadziły własny dinar (kod ISO BAD), zastępujący dinara jugosłowiańskiego w relacji 1:10, jednak w praktyce dostawy nowych, pełnoprawnych banknotów do odciętych od centrum regionów były bardzo ograniczone lub wręcz niemożliwe.

W tej sytuacji lokalne samorządy w środkowej Bośni – Travnik, Novi Travnik i Vitez – zdecydowały się na wydanie własnych, prowizorycznych bonów pieniężnych (serb./chorw. „novčani bon”), które miały zastąpić brakującą gotówkę i umożliwić mieszkańcom dokonywanie podstawowych transakcji handlowych. W katalogu Pick emisje te figurują pod wspólnym numerem P-48 (dla nominału 200 dinarów) z literowymi oznaczeniami wariantów w zależności od odbitej pieczątki: P-48a (Travnik), P-48b (Novi Travnik), P-48c (Vitez) oraz P-48r (egzemplarz pozostałościowy, bez pieczątki).

Region środkowej Bośni w drugiej połowie 1992 roku był areną intensywnych działań zbrojnych – w październiku 1992 roku doszło do walk o Novi Travnik i Vitez między siłami Armii Republiki Bośni i Hercegowiny a Chorwacką Radą Obrony (HVO), a w 1993 roku konflikt bośniacko-chorwacki w tej okolicy jeszcze się zaostrzył. Fakt, że trzy blisko sąsiadujące miasteczka wprowadziły niezależne od siebie, odrębnie stemplowane bony, jest bezpośrednim odzwierciedleniem rozpadu jednolitej administracji lokalnej i podziału terenu pomiędzy różne ośrodki władzy w trakcie wojny.

Zastosowany materiał – gruby, zbliżony do kartonu papier oraz prosty druk giloszowy bez zabezpieczeń typowych dla banknotów państwowych – świadczy o tym, że bony drukowano lokalnie, w warunkach doraźnych, bez dostępu do infrastruktury właściwych drukarni papierów wartościowych. Całkowity nakład tej emisji (obejmujący wszystkie trzy warianty z pieczątkami) wyniósł 510 000 egzemplarzy, co jak na realia wojennej Bośni było ilością stosunkowo niewielką.

Po ustabilizowaniu systemu pieniężnego i wejściu do powszechnego obiegu pełnoprawnych emisji dinara Republiki Bośni i Hercegowiny, lokalne bony zostały wycofane z użytku i formalnie zdemonetyzowane. Egzemplarze, które przetrwały w stanie nieobiegowym, stanowią dziś rzadkie świadectwo gospodarczej i administracyjnej fragmentacji kraju w najtrudniejszym okresie wojny 1992–1995.

Dla kolekcjonerów numizmatów związanych z rozpadem Jugosławii i wojną w Bośni, bony typu „novčani bon” stanowią odrębną, wyjątkowo barwną kategorię zbieractwa – łączą w sobie wartość historyczną, lokalny, mikroregionalny charakter emisji oraz rzadkość wynikającą z ograniczonego nakładu i niewielkiego obszaru obiegu. Wariant z pieczątką „TRAVNIK” jest poszukiwany szczególnie przez kolekcjonerów kompletujących pełne zestawy trzech miast objętych tą emisją.

Oferowany banknot pochodzi z oryginalnej paczki bankowej. Numer seryjny może różnić się od przedstawionego na zdjęciu.