Bestseller
Nowość

Bośnia i Hercegowina 10 000 dinarów Bon Travnik 1992 P-52

44,99 zł

Cena w innych sklepach: 49,99 zł

Ilość

SZT.

Czas wysyłki: 24 godziny

Dostawa

od 8,50 zł - Polecony e-commerce (Polska)

Wysyłka przez Pocztę Polską. cena zawiera również koszty pakowania, czas D+4

Dostępność:

na wyczerpaniu

Opis

Kraj	Bośnia i Hercegowina
Stan	UNC
Nominał	10 000 dinarów (BAD)
Materiał	papier
Rozmiar	96 x 56 mm
Pick	P-52
Producent (drukarnia)	brak potwierdzonych danych
Seria	różne
Rok emisji	1992

Prezentowany banknot to niezwykle ciekawy dokument wojennej historii Bośni i Hercegowiny – lokalny bon pieniężny o nominale 10 000 dinarów, wydrukowany w 1992 roku i oznaczony w katalogu Standard Catalog of World Paper Money jako 1992 P-52. Nie jest to zwykły banknot emitowany przez bank centralny, lecz prowizoryczny środek płatniczy wprowadzony przez władze lokalne gminy Travnik w środkowej Bośni w czasie, gdy regularna gotówka Narodowego Banku Bośni i Hercegowiny nie docierała do odciętych od świata, ogarniętych wojną miejscowości.

Awers

Strona przednia bonu ma skromną, typowo prowizoryczną szatę graficzną, charakterystyczną dla emisji zastępczych drukowanych w warunkach wojennych przy ograniczonych możliwościach technicznych. Tło wypełniają faliste, geometryczne wzory giloszowe, mające utrudnić proste podrabianie dokumentu. Centralnie umieszczony jest napis „NOVČANI BON 10000 DINARA”, czyli „BON PIENIĘŻNY 10000 DINARÓW”, określający nominał i charakter dokumentu jako zastępczego środka płatniczego, a nie pełnoprawnego banknotu państwowego. Po prawej stronie awersu widoczny jest odciśnięty stempel z nazwą miejscowości – w tym przypadku „TRAVNIK” – potwierdzający, która gmina wyemitowała i zabezpieczyła dany egzemplarz bonu. Brak jest portretów, herbów czy przedstawień budynków – cała kompozycja ma charakter czysto użytkowy.

Rewers

Strona odwrotna bonu powtarza układ zastosowany na awersie: dominują identyczne giloszowe wzory ornamentacyjne wypełniające tło, a centralnie ponownie umieszczony jest napis „NOVČANI BON 10000 DINARA”. Taka symetria obu stron wynikała z uproszczonego, prowizorycznego procesu druku – lokalne władze musiały wydać pieniądz zastępczy szybko i przy minimalnych środkach technicznych, bez możliwości przygotowania odrębnych, bogato zdobionych projektów dla każdej ze stron.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Historia tego bonu jest nierozerwalnie związana z wojną w Bośni i Hercegowinie (1992–1995). Po rozpadzie Jugosławii i ogłoszeniu niezależności przez Bośnię i Hercegowinę w 1992 roku, kraj wprowadził własny dinar bośniacki, który miał zastąpić dinar jugosłowiański w obiegu. W warunkach otoczenia wojną, przerwanych linii komunikacyjnych i zablokowanych dróg dostaw gotówki z Sarajewa, wiele miejscowości w centralnej Bośni – w tym Travnik, Novi Travnik i Vitez – zostało odciętych od regularnego zaopatrzenia w pieniądz obiegowy.

W tej sytuacji lokalne władze gminne podjęły decyzję o emisji własnych, tymczasowych bonów pieniężnych – „novčani bon” – które funkcjonowały jako zastępczy środek płatniczy na terenie danej gminy do czasu unormowania zaopatrzenia w gotówkę emitowaną centralnie. Travnik był wówczas ważnym ośrodkiem administracyjnym i wojskowym w Bośni Środkowej, położonym w dolinie rzeki Lašvy, a okolice miasta stały się w latach 1992–1993 areną intensywnych działań wojennych między siłami chorwackimi i boszniackimi.

Bony tej serii emitowano w kilku nominałach – 200, 500, 1000, 5000, 10 000 i 20 000 dinarów – a każdy egzemplarz opatrywano odręcznym stemplem z nazwą miejscowości odpowiedzialnej za jego wprowadzenie do obiegu: Travnik, Novi Travnik lub Vitez. Właśnie ten stempel, a nie sam druk bazowy, decydował o tym, która gmina faktycznie poręczała za dany bon – stąd w katalogach ta sama podstawa graficzna występuje jako kilka odmian, rozróżnianych według odciśniętej pieczęci.

Papier użyty do druku tych bonów jest zauważalnie cieńszy i ma nieco „mastny”, woskowaty charakter w dotyku – co jest typowe dla prowizorycznych emisji lokalnych drukowanych w pośpiechu, przy użyciu dostępnych w danym momencie materiałów, a nie specjalistycznego papieru banknotowego zabezpieczonego znakiem wodnym czy nitką zabezpieczającą.

Tego typu lokalne bony pieniężne stanowią fascynujący, choć tragiczny w swoim kontekście, przykład tzw. „pieniądza zastępczego” znanego z wielu konfliktów XX wieku, gdy władze lokalne, odcięte od centralnych instytucji emisyjnych, musiały samodzielnie zapewnić mieszkańcom możliwość dokonywania codziennych transakcji handlowych.

Ze względu na niewielkie nakłady, prowizoryczny charakter druku oraz zniszczenie wielu egzemplarzy w trakcie i po zakończeniu wojny, zachowane bony z Travnika w stanie bankowym są dziś poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w numizmatyce wojennej i historii rozpadu Jugosławii. Są one świadectwem lokalnej, improwizowanej odpowiedzi administracji samorządowej na kryzys walutowy i logistyczny, jaki dotknął Bośnię i Hercegowinę w pierwszych, najtrudniejszych miesiącach niepodległości.

Oferowany banknot pochodzi z oryginalnej paczki bankowej. Numer seryjny może różnić się od przedstawionego na zdjęciu.