Mennica Polska S.A.

10 zł Pamięci więźniów warszawskiego Pawiaka 2024

Przejdź do pełnego opisu

301,73 zł

Ilość

SZT.

Czas wysyłki: 24 godziny

Dostawa

od 14,00 zł - Shoper Paczkomaty (Polska)

Dostępność:

na wyczerpaniu

Opis

Kraj	Polska
Stan	UNC
Nominał	10 złotych (PLN)
Metal / Stop	srebro Ag 999
Waga	14,14 g
Średnica	32,00 mm
Typ emisji	okolicznościowa
Producent (mennica)	Mennica Polska S.A. na zlecenie NBP
Nakład	do 10 000 sztuk
Rok emisji	2024

Prezentowana moneta kolekcjonerska o nominale 10 złotych została wyemitowana przez Narodowy Bank Polski 21 sierpnia 2024 roku pod tytułem „Pamięci więźniów warszawskiego Pawiaka”. Autorem projektu awersu i rewersu jest Grzegorz Pfeifer, twórca współpracujący z NBP od 2009 roku i autor kilkudziesięciu monet kolekcjonerskich. Moneta wybita została w srebrze próby 999 stemplem lustrzanym, z zastosowaniem selektywnego złocenia, a jej rant pozostawiono gładki.

Awers

W górnej części awersu, na wyodrębnionej płaszczyźnie, umieszczono wizerunek orła – godła Rzeczypospolitej Polskiej, a pod jego lewym skrzydłem znak mennicy „m/w”. Wokół orła biegną napisy: „10 ZŁ”, „RZECZPOSPOLITA POLSKA” oraz rok emisji „2024”. W dolnej części pola monety przedstawiono fragment wejścia do Muzeum Więzienia Pawiak, mieszczącego się przy ulicy Dzielnej w Warszawie – miejscu, w którym w czasie okupacji niemieckiej funkcjonowało jedno z najbardziej tragicznych więzień politycznych okupowanej Europy.

Rewers

Na rewersie ukazano Pomnik Drzewa Pawiackiego, stojący na dziedzińcu Muzeum Więzienia Pawiak, przedstawiony na tle stylizowanych więziennych krat. U podstawy pomnika umieszczono selektywnie złoconą, symboliczną tabliczkę pamiątkową, nawiązującą do rzeczywistych tabliczek z nazwiskami ofiar przybijanych niegdyś do pnia prawdziwego drzewa. Z lewej strony pola monety biegnie czterowierszowy napis: „PAMIĘCI / WIĘŹNIÓW / WARSZAWSKIEGO / PAWIAKA”.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Więzienie Pawiak powstało w latach 1830–1835 według projektu architekta Henryka Marconiego i przez ponad sto lat pełniło funkcję zwykłego więzienia śledczego, zanim stało się miejscem jednej z największych tragedii okupowanej Warszawy. Swoją nazwę zawdzięcza ulicy Pawiej, przy której pierwotnie się znajdowało.

W latach 1939–1944, pod niemiecką okupacją, Pawiak przekształcono w największe niemieckie więzienie polityczne na terenie okupowanej Polski, podległe warszawskiemu gestapo. Przez jego cele przewinęło się łącznie około 100 000 osób – Polaków oskarżanych o działalność konspiracyjną, przedstawicieli inteligencji, działaczy podziemia oraz osób przypadkowo zatrzymanych w łapankach ulicznych.

Szacuje się, że około 37 000 więźniów Pawiaka zostało rozstrzelanych lub zmarło wskutek tortur i nieludzkich warunków na miejscu, a kolejnych blisko 60 000 wywieziono do niemieckich obozów koncentracyjnych, w tym do Auschwitz-Birkenau, Ravensbrück i Majdanka. Więzienie było też miejscem przetrzymywania zakładników rozstrzeliwanych w publicznych egzekucjach ulicznych, mających terroryzować mieszkańców stolicy.

21 sierpnia 1944 roku, w trakcie Powstania Warszawskiego, wycofujące się z miasta oddziały niemieckie wysadziły zabudowania Pawiaka w powietrze, zacierając ślady dokonanych tam zbrodni. Ocalał jedynie fragment murowanej bramy wjazdowej oraz rosnący na dziedzińcu wiąz, który stał się niemym świadkiem tragedii tysięcy ludzi. Co znamienne, Narodowy Bank Polski wprowadził opisywaną monetę do obiegu dokładnie w 80. rocznicę tego wydarzenia.

Już od początku 1945 roku byli więźniowie i rodziny ofiar zaczęli przybijać do pnia ocalałego drzewa tabliczki z nazwiskami swoich bliskich, czyniąc z niego spontaniczne miejsce pamięci. Drzewo rosło na dziedzińcu aż do 1984 roku, kiedy to obumarło na skutek grafiozy – choroby wiązów. Ze względu na niemożność trwałego zabezpieczenia oryginalnego pnia, w 2005 roku odsłonięto jego wierną kopię odlaną z brązu, która do dziś stoi w tym samym miejscu jako Pomnik Drzewa Pawiackiego – symbol przetrwania pamięci mimo zniszczeń.

Muzeum Więzienia Pawiak, działające od 1965 roku jako oddział Muzeum Niepodległości w Warszawie, powstało na terenie dawnego więzienia i gromadzi pamiątki po ofiarach, dokumentując historię tego miejsca kaźni oraz losy tysięcy Polaków, dla których Pawiak był ostatnim etapem przed śmiercią lub deportacją.

Moneta wpisuje się w prowadzoną przez Narodowy Bank Polski serię emisji upamiętniających miejsca martyrologii Polaków w czasie II wojny światowej – w tym samym 2024 roku ukazała się również moneta poświęcona ofiarom obozu koncentracyjnego Stutthof, co podkreśla wagę, jaką NBP przykłada do zachowania pamięci o tragicznych kartach polskiej historii.

Ograniczony nakład do 10 000 sztuk, selektywne złocenie oraz silny, poruszający temat sprawiają, że moneta cieszy się dużym zainteresowaniem zarówno kolekcjonerów tematyki historycznej i martyrologicznej, jak i osób poszukujących emisji o wyjątkowym znaczeniu symbolicznym.

Oferowana moneta pochodzi z oryginalnego worka lub rolki menniczej i zachowana jest w stanie UNC. Egzemplarz może nieznacznie różnić się od przedstawionego na zdjęciu.