Jugosławia 1000 dinarów Zbiory 1981 P-92d

Awers

Awers przedstawia kobietę trzymającą kosz wypełniony owocami i warzywami. Postać stanowi alegoryczne przedstawienie jugosłowiańskiego rolnictwa, urodzaju i pracy na wsi. Dlatego banknot bywa potocznie określany jako emisja „Zbiory”, choć dokładniej jego motyw można opisać jako rolnictwo i płody rolne.

W tle widoczna jest scena pracy na roli – traktor wykonujący prace polowe na rozległym terenie z pagórkowatym krajobrazem w oddali. Połączenie tradycyjnego symbolu urodzaju z maszyną rolniczą miało pokazywać zarówno znaczenie ziemi, jak i modernizację rolnictwa w socjalistycznej Jugosławii.

Po prawej stronie znajduje się godło Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii. Charakterystyczny emblemat składa się z sześciu pochodni połączonych jednym płomieniem i otoczonych kłosami zboża. Sześć pochodni symbolizowało sześć republik tworzących federację.

Na banknocie umieszczono nazwę Narodowego Banku Jugosławii oraz nominał w kilku językach używanych w federacji. Zastosowanie alfabetu łacińskiego i cyrylicy oraz różnych wersji językowych było charakterystycznym elementem jugosłowiańskiego pieniądza papierowego.

Rewers

Rewers ma przede wszystkim ornamentalny i typograficzny charakter. Nie przedstawia osobnej sceny żniw ani kolejnego motywu figuralnego. Dominują duże oznaczenie wartości 1000 oraz rozbudowane wzory geometryczne i giloszowe.

Nominał zapisano w kilku językach federacji, między innymi jako HILJADA DINARA, TISUĆA DINARA, TISOČ DINARJEV oraz ИЛЈАДА ДИНАРИ. Wielojęzyczność projektu stanowi bezpośrednie świadectwo skomplikowanej struktury narodowościowej dawnej Jugosławii.

Na rewersie znajduje się również pełna nazwa państwa – Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii – podana w różnych językach i alfabetach. W projekcie wymieniono także nazwy republik wchodzących w skład federacji.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Odmiana P-92d nosi dokładną datę 4 listopada 1981 roku. Rozpoznaje się ją między innymi po zestawie podpisów Miodraga Veljkovicia i Radovana Makicia. Jest to ostatnia zasadnicza odmiana tego długo funkcjonującego typu 1000 dinarów.

Sam projekt był starszy niż data oferowanego banknotu. Banknoty 1000 dinarów z kobietą i płodami rolnymi pojawiały się już w latach 70. XX wieku, natomiast kolejne emisje różniły się przede wszystkim datą, podpisami i szczegółami napisów.

Projekt awersu opracował Andrija Milenković, którego nazwisko można znaleźć w dolnej części banknotu. Twórca połączył klasyczną figurę kobiety symbolizującej urodzaj z nowoczesną sceną mechanizacji rolnictwa.

Motyw kobiety z owocami i warzywami wpisuje się w charakterystyczną dla państw socjalistycznych ikonografię pieniądza. Zamiast monarchy czy indywidualnego przywódcy przedstawiano pracę, produkcję, rolnictwo i zwykłych obywateli, podkreślając rolę społeczeństwa w budowie państwa.

Rolnictwo miało dla Jugosławii ogromne znaczenie gospodarcze. Federacja obejmowała bardzo zróżnicowane obszary – od żyznych terenów Wojwodiny i Slawonii po górzyste regiony Bośni, Czarnogóry i Macedonii. Uprawiano między innymi zboża, kukurydzę, winorośl, warzywa i liczne gatunki owoców.

Widoczny w tle traktor ma również znaczenie symboliczne. Po II wojnie światowej jednym z celów władz Jugosławii była mechanizacja rolnictwa i zwiększenie jego wydajności. Maszyna rolnicza zestawiona z płodami ziemi reprezentowała więc nowoczesność i produktywność.

Godło widoczne na awersie należało do najbardziej charakterystycznych symboli Jugosławii. Sześć pochodni reprezentowało Bośnię i Hercegowinę, Chorwację, Macedonię, Czarnogórę, Serbię i Słowenię, natomiast wspólny płomień symbolizował jedność federacji.

Na emblemacie znajdowała się również data 29 XI 1943. Upamiętniała ona drugą sesję Antyfaszystowskiej Rady Wyzwolenia Narodowego Jugosławii – AVNOJ – w Jajcach, która stała się jednym z fundamentalnych wydarzeń w procesie tworzenia powojennej federacyjnej Jugosławii.

Jugosławia składała się z sześciu republik: Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Macedonii, Czarnogóry, Serbii oraz Słowenii. W granicach Serbii znajdowały się dodatkowo autonomiczne prowincje Kosowo i Wojwodina.

Właśnie dlatego banknot jest ciekawym przykładem wielojęzycznej emisji europejskiej. Nazwa banku i wartość pojawiają się w serbsko-chorwackim zapisywanym alfabetem łacińskim i cyrylicą, po macedońsku oraz po słoweńsku.

Banknot należał do systemu tzw. twardego dinara jugosłowiańskiego, funkcjonującego po reformie pieniężnej z 1966 roku. Był to okres poprzedzający gwałtowne problemy inflacyjne, które szczególnie silnie dotknęły Jugosławię w drugiej połowie lat 80. i na początku lat 90.

Nominał 1000 dinarów był w chwili powstania banknotu znaczącą wartością. W ciągu kolejnej dekady postępująca inflacja sprawiła jednak, że Jugosławia zaczęła emitować banknoty o coraz wyższych nominałach, liczonych później w dziesiątkach tysięcy, milionach, a ostatecznie nawet miliardach dinarów.

Banknot został wydrukowany przez Zavod za Izradu Novčanica w Belgradzie, państwowy zakład produkujący jugosłowiańskie banknoty i zabezpieczone dokumenty. Nazwa drukarni jest umieszczona bezpośrednio na awersie.

Jednym z zabezpieczeń jest nitka zabezpieczająca z powtarzającym się skrótem SFRJ / СФРЈ, odnoszącym się do Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii. Zastosowano również rozbudowane gilosze i elementy reagujące na promieniowanie ultrafioletowe.

P-92d jest ciekawym banknotem tematycznym związanym z rolnictwem, zbiorami, mechanizacją i historią państw socjalistycznych. Kobieta z koszem owoców i warzyw oraz traktor na polu tworzą jeden z najbardziej charakterystycznych rolniczych motywów jugosłowiańskiego pieniądza papierowego.

Oferowany banknot pochodzi z oryginalnej paczki bankowej. Numer seryjny może różnić się od przedstawionego na zdjęciu.