Uzbekistan 5000 sum Samarkanda 2021 P-88

Awers

Awers przedstawia medresę Szer-Dor, stojącą przy placu Registan w Samarkandzie. Monumentalny portal wejściowy otaczają smukłe minarety, a fasadę wypełnia bogata dekoracja z ceramicznych mozaik. Nazwa „Sherdor Madrasasi” oznacza „medresę z lwami” i nawiązuje do słynnych przedstawień drapieżników umieszczonych nad łukiem głównego portalu.

Medresę wzniesiono w latach 1619–1635 z inicjatywy miejscowego władcy Jalangtusza Bahadura. Stanęła naprzeciwko starszej medresy Uług Bega, tworząc z nią reprezentacyjną oprawę Registanu. Jej fasada należy do najbardziej rozpoznawalnych zabytków Uzbekistanu i stanowi symbol Samarkandy – miasta, które przez stulecia odgrywało ważną rolę na Wielkim Jedwabnym Szlaku.

W tle widoczna jest mapa Uzbekistanu z zaznaczonymi trasami dawnych szlaków karawanowych. Kompozycję uzupełnia ornament inspirowany tkaniną chan-atłas oraz godło Republiki Uzbekistanu. W górnej części znajduje się napis „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI MARKAZIY BANKI”, oznaczający „Centralny Bank Republiki Uzbekistanu”, a wartość zapisano słownie jako „BESH MING SO‘M” – „pięć tysięcy sumów”.

W lewym górnym obszarze umieszczono stylizowane przedstawienie skrzydlatego drapieżnika. Element ten pełni funkcję znaku pasowania – fragmenty wydrukowane po obu stronach banknotu tworzą pod światło pełny obraz. Cyfra „5000” została wykonana farbą zmienną optycznie, przechodzącą przy zmianie kąta obserwacji z barwy purpurowej w zieloną.

Rewers

Rewers przedstawia stanowisko archeologiczne Afrasijab, będące pozostałością najstarszej części Samarkandy. Na banknocie widnieje napis „AFROSIYOB ARXEOLOGIYA YODGORLIGI”, oznaczający „zabytek archeologiczny Afrasijab”. Ukazane ruiny przypominają o wielowiekowej historii miasta, rozwijającego się na skrzyżowaniu szlaków handlowych Azji Środkowej.

Po prawej stronie przedstawiono ceramiczny dzban oraz dekoracyjny półmisek odnalezione na terenie Afrasijabu. Zabytki datowane są na X wiek i dokumentują wysoki poziom miejscowego rzemiosła garncarskiego. Ich obecność na banknocie podkreśla znaczenie wykopalisk dla poznania codziennego życia, handlu i kultury średniowiecznej Samarkandy.

W górnej części powtórzono nazwę Centralnego Banku Republiki Uzbekistanu oraz rok emisji „2021”. Napis „O‘ZBEKISTON SO‘MINI QALBAKILASHTIRISH QONUNGA MUVOFIQ TA’QIB QILINADI” informuje, że fałszowanie uzbeckiego suma jest ścigane zgodnie z prawem. Dekoracyjne obramowania zawierają mikrodruki z powtarzającymi się napisami „UZBEKISTAN” oraz nazwą banku centralnego.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Banknot należy do nowej rodziny uzbeckich pieniędzy wprowadzonej w 2021 roku i poświęconej dziedzictwu Wielkiego Jedwabnego Szlaku. Poszczególne nominały przedstawiają historyczne miasta, zabytki architektury, stanowiska archeologiczne oraz przedmioty odnalezione podczas wykopalisk. Cała seria tworzy rozbudowaną opowieść o Uzbekistanie jako jednym z najważniejszych obszarów wymiany handlowej i kulturowej dawnej Eurazji.

Samarkanda należy do najstarszych nieprzerwanie rozwijających się miast Azji Środkowej. Jej położenie sprzyjało kontaktom kupców, uczonych i podróżników przybywających z Chin, Persji, Indii oraz świata śródziemnomorskiego. Miasto osiągnęło szczególny rozkwit za panowania Timura i jego następców, stając się centrum architektury, astronomii, nauki i sztuki.

Plac Registan tworzą trzy monumentalne medresy: Uług Bega, Szer-Dor i Tilla-Kari. Przez stulecia był on sercem publicznego życia Samarkandy – miejscem zgromadzeń, handlu, uroczystości oraz nauczania. Bogate dekoracje fasad, pokryte mozaikami i glazurowanymi płytkami, należą dziś do najbardziej znanych przykładów architektury Azji Środkowej.

Afrasijab obejmuje rozległe wzgórze archeologiczne położone na północ od współczesnego centrum Samarkandy. Pozostałości murów, pałaców, ulic i warsztatów dokumentują kolejne etapy rozwoju miasta od starożytności do XIII wieku. Do najcenniejszych odkryć należą malowidła ścienne, ceramika, monety oraz przedmioty świadczące o dalekosiężnych kontaktach handlowych.

Znakiem wodnym banknotu jest wielbłąd z ładunkiem – symbol dawnych karawan – oraz elektrotyp z liczbą „5000”. Zabezpieczenia obejmują również dwumilimetrową okienkową nitkę z napisem „UZB”, mikrodruki, druk wypukły, obraz ukryty „UZ”, farbę zmienną optycznie oraz włókna widoczne w świetle ultrafioletowym.

Zielono-brązowa kolorystyka, monumentalna architektura Registanu oraz archeologiczne zabytki Afrasijabu tworzą spójną prezentację Samarkandy jako miasta żywego i historycznego zarazem. Banknot jest atrakcyjnym elementem kolekcji poświęconych Uzbekistanowi, Jedwabnemu Szlakowi, architekturze islamu, archeologii oraz miastom wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Oferowany banknot pochodzi z oryginalnej paczki bankowej. Numer seryjny może różnić się od przedstawionego na zdjęciu.