Zambia 100 kwacha Żyrafy 2024 P-65

Awers

Awers przedstawia bielika afrykańskiego – Haliaeetus vocifer, jednego z najbardziej rozpoznawalnych ptaków Afryki i ważny symbol Zambii. Ptak został ukazany w locie, z szeroko rozpostartymi skrzydłami, co nadaje kompozycji dynamiczny charakter.

W tle widoczne są Wodospady Wiktorii, położone na rzece Zambezi na granicy Zambii i Zimbabwe. Należą one do najbardziej znanych atrakcji przyrodniczych Afryki i są jednym z najważniejszych symboli turystycznych Zambii.

Na awersie znajduje się również mapa Zambii wykonana przy użyciu farby zmiennej optycznie oraz godło państwowe. Godło przedstawia między innymi bielika afrykańskiego, tarczę, narzędzia pracy oraz postacie mężczyzny i kobiety symbolizujące społeczeństwo kraju.

Projekt uzupełniają nazwa emitenta BANK OF ZAMBIA, duże oznaczenia wartości 100 oraz zapis ONE HUNDRED KWACHA – „sto kwacha”. Całość utrzymano przede wszystkim w odcieniach niebieskiego, szaroniebieskiego i oliwkowego.

Rewers

Rewers przedstawia dwie żyrafy Thornicrofta, charakterystyczny podgatunek żyrafy związany przede wszystkim z doliną rzeki Luangwa we wschodniej Zambii. Zwierzęta pokazano w naturalnym krajobrazie, dzięki czemu banknot bardzo wyraźnie eksponuje przyrodnicze dziedzictwo kraju.

Żyrafa Thornicrofta jest jednym z najbardziej charakterystycznych zwierząt Zambii. Wyróżnia się ciemnym, nieregularnym wzorem plam i występuje na bardzo ograniczonym obszarze. Jej nazwa upamiętnia Harry'ego Scotta Thornicrofta, brytyjskiego administratora i przyrodnika działającego w Afryce Środkowej.

W tle rewersu znajdują się Wodospady Sioma na rzece Zambezi oraz drzewo mukuyu. Oba elementy należą do motywów przewodnich nowej serii banknotów, której celem jest pokazanie bogactwa krajobrazowego, przyrodniczego i kulturowego Zambii.

Kompozycję uzupełniają oznaczenia wartości, logo Bank of Zambia oraz rozbudowane elementy zabezpieczające. W projekcie pojawiają się również stylizowane motywy zwierzęce odnoszące się do afrykańskiej fauny.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Banknot P-65 należy do całkowicie nowej rodziny pieniądza Zambii nazwanej Heritage Series – „Serią Dziedzictwa”. Bank of Zambia ogłosił ją w 2025 roku jako zestaw nowych banknotów i monet mających lepiej prezentować przyrodę, historię i symbole państwa.

Choć banknot nosi datę 2024, nominał 100 kwacha został faktycznie wprowadzony do obiegu dopiero 1 września 2025 roku. Jest to ważne rozróżnienie kolekcjonerskie: rok widniejący na banknocie oznacza serię, natomiast rzeczywista data rozpoczęcia obiegu była późniejsza.

Nowa rodzina waluty została oficjalnie zaprezentowana jako część programu modernizacji zambijskiego pieniądza. Poszczególne nominały wprowadzano etapami, a banknoty 50 i 100 kwacha zamknęły proces wdrażania kolejnych wartości w 2025 roku.

Żyrafa Thornicrofta jest szczególnie interesującym wyborem na motyw banknotu, ponieważ jest silnie związana z South Luangwa Valley. Jej populacja skoncentrowana jest przede wszystkim na obszarze wschodniej Zambii, co czyni ją jednym z najbardziej charakterystycznych przedstawicieli lokalnej fauny.

Żyrafy należą do najwyższych współcześnie żyjących zwierząt lądowych. Dorosłe samce mogą osiągać ponad 5 metrów wysokości. Ich długa szyja pozwala sięgać do liści drzew niedostępnych dla większości innych roślinożerców.

Charakterystyczny wzór plam na skórze żyrafy pełni funkcję nie tylko kamuflażu. Pod każdą dużą plamą znajduje się rozbudowana sieć naczyń krwionośnych uczestnicząca w termoregulacji organizmu, co pomaga zwierzętom funkcjonować w gorącym klimacie Afryki.

Wodospady Sioma, przedstawione na rewersie, znajdują się na rzece Zambezi w zachodniej Zambii. Są znacznie mniej znane niż Wodospady Wiktorii, dzięki czemu ich umieszczenie na banknocie zwraca uwagę na mniej oczywiste atrakcje przyrodnicze kraju.

Sioma Falls są czasami określane także jako Ngonye Falls. Tworzą szeroką kaskadę na Zambezi, gdzie rzeka przepływa przez bazaltowe formacje skalne. Miejsce jest ważnym elementem krajobrazu zachodniej Zambii.

Awers z Wodospadami Wiktorii i rewers z Sioma Falls tworzą świadomie zaprojektowaną parę. Banknot przedstawia więc dwa różne oblicza Zambezi – jednej z największych i najważniejszych rzek południowej Afryki.

Zambezi ma długość ponad 2500 kilometrów i przepływa przez kilka państw południowej Afryki. Rzeka jest niezwykle ważna dla hydroenergetyki, rolnictwa, rybołówstwa, turystyki oraz funkcjonowania licznych ekosystemów.

Wodospady Wiktorii, widoczne na awersie, lokalnie znane są jako Mosi-oa-Tunya – „Dym, który grzmi”. Nazwa odnosi się do ogromnych mas rozpylonej wody unoszących się nad wodospadem i widocznych z dużej odległości.

Obszar Wodospadów Wiktorii został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Zambia dzieli ten niezwykły zabytek przyrodniczy z Zimbabwe, a wodospad należy do najważniejszych atrakcji turystycznych całego regionu.

Bielik afrykański przedstawiony na awersie jest jednym z narodowych symboli Zambii. Jego wizerunek znajduje się również w godle państwowym. Ptak kojarzony jest z siłą, wolnością i położeniem kraju nad wielkimi rzekami oraz jeziorami.

Heritage Series wprowadziła zaawansowane zabezpieczenia. Banknot 100 kwacha posiada między innymi okienkową nitkę zabezpieczającą RollingStar i+, która podczas przechylania daje efekt ruchu i zmiany barwy.

Dodatkowym zabezpieczeniem jest element wykonany farbą optycznie zmienną SPARK Flow Prime, zmieniający kolor przy zmianie kąta obserwacji. W projekcie zastosowano również mikrodruk, element recto-verso oraz ukryty obraz widoczny pod odpowiednim kątem.

Znak wodny przedstawia bielika afrykańskiego oraz elektrotypową liczbę 100. Dzięki połączeniu zabezpieczeń widocznych w świetle przechodzącym, elementów dotykowych i efektów optycznych banknot może być sprawdzany zgodnie z zasadą „Look, Feel, Tilt” – „spójrz, dotknij, przechyl”.

P-65 jest szczególnie atrakcyjnym banknotem tematycznym, ponieważ łączy żyrafy Thornicrofta, bielika afrykańskiego, Wodospady Wiktorii, Wodospady Sioma i rzekę Zambezi. W jednym projekcie pokazano kilka najbardziej charakterystycznych elementów przyrodniczego dziedzictwa Zambii.

Oferowany banknot pochodzi z oryginalnej paczki bankowej. Numer seryjny może różnić się od przedstawionego na zdjęciu.