Okazja
Bestseller

Turcja 1 lira Tama 2005 P-216

Jest w stanie bankowym I (UNC), pochodzi z paczki bankowej i nie był w obiegu. Numer seryjny banknotu może być inny niż prezentowany na fotografii.

Przejdź do pełnego opisu

8,99 zł

Najniższa cena z 30 dni przed obniżką: 7,99 zł

Promocja trwa do 6 września 2026

Cena w innych sklepach: 10,99 zł

Ilość

SZT.

Czas wysyłki: 24 godziny

Dostawa

od 8,50 zł - Polecony e-commerce (Polska)

Wysyłka przez Pocztę Polską. cena zawiera również koszty pakowania, czas D+4

Dostępność:

na wyczerpaniu

Opis

Kraj	Turcja
Stan	I (UNC)
Nominał	1 nowa lira (TRY)
Materiał	papier banknotowy
Rozmiar	156 × 76 mm
Pick	P-216
Producent (drukarnia)	Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Banknot Matbaası, Ankara
Seria	różne
Rok emisji	2005 – wprowadzony do obiegu 1 stycznia 2005 roku

Awers

Awers przedstawia Mustafę Kemala Atatürka – twórcę Republiki Turcji i jej pierwszego prezydenta. Portret zajmuje prawą część kompozycji i stanowi najważniejszy element ikonograficzny banknotu. Atatürk został przedstawiony jako symbol narodzin nowoczesnego, świeckiego państwa tureckiego po upadku Imperium Osmańskiego.

Na banknocie widnieje napis „TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI”, czyli „Bank Centralny Republiki Turcji”, oraz oznaczenie wartości „BİR YENİ TÜRK LİRASI” – „jedna nowa lira turecka”. Określenie „yeni”, czyli „nowa”, miało podkreślać wielką reformę walutową przeprowadzoną właśnie w 2005 roku.

Banknot wyposażono między innymi w znak wodny z portretem Atatürka i elektrotypem „1” oraz okienkową nitkę zabezpieczającą z oznaczeniem „TCMB”, będącym skrótem nazwy tureckiego banku centralnego.

Rewers

Rewers przedstawia monumentalną Zaporę Atatürka – Atatürk Barajı na Eufracie, położoną na pograniczu prowincji Şanlıurfa i Adıyaman w południowo-wschodniej Turcji. Jest to więc nie tylko „tama”, ale jeden z największych projektów hydrotechnicznych i energetycznych w historii kraju.

Na banknocie ukazano szeroką panoramę zapory wraz ze zbiornikiem wodnym i otaczającym krajobrazem. Motyw podkreśla skalę budowli oraz jej znaczenie dla produkcji energii elektrycznej, gospodarki wodnej i nawadniania rozległych terenów rolniczych południowo-wschodniej Anatolii.

Rewers uzupełniają napisy „TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI” oraz „BİR YENİ TÜRK LİRASI”. Zestawienie portretu Atatürka z zaporą noszącą jego imię tworzy czytelny przekaz: nowoczesna Republika Turcji została przedstawiona poprzez osobę jej założyciela oraz jeden z największych symboli rozwoju infrastrukturalnego państwa.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Banknot P-216 należy do ósmej grupy emisyjnej tureckich banknotów i został wprowadzony do obiegu 1 stycznia 2005 roku. Data ta jest szczególnie ważna w historii tureckiej waluty, ponieważ właśnie wtedy przeprowadzono jedną z najbardziej spektakularnych denominacji pieniądza początku XXI wieku.

Z dotychczasowej liry usunięto aż sześć zer. Jedna nowa lira turecka odpowiadała 1 000 000 starych lir. Reforma miała uprościć rozliczenia, księgowość i codzienne płatności po latach bardzo wysokiej inflacji, podczas których ceny wyrażano nawet w milionach i miliardach lir.

W latach 2005–2008 oficjalną nazwą waluty była „Yeni Türk Lirası” – „Nowa Lira Turecka”. Od 1 stycznia 2009 roku usunięto słowo „nowa” i powrócono do prostego określenia „Türk Lirası”. Banknot P-216 dokumentuje więc krótki, przejściowy okres w historii tureckiego pieniądza.

Zapora Atatürka jest głównym elementem wielkiego programu Güneydoğu Anadolu Projesi – GAP, czyli Projektu Południowo-Wschodniej Anatolii. Program obejmuje system zapór, elektrowni wodnych i infrastruktury nawadniającej w dorzeczach Eufratu i Tygrysu.

Budowę zapory rozpoczęto w latach osiemdziesiątych, a zasadnicze prace zakończono na początku lat dziewięćdziesiątych. Konstrukcja ma około 1,8 km długości, a wysokość liczona od fundamentu dochodzi do około 184 metrów. Jest zaporą ziemno-skalną z centralnym rdzeniem i należy do największych konstrukcji tego typu na świecie.

Elektrownia wodna przy zaporze posiada osiem jednostek wytwórczych i łączną moc około 2400 MW. Roczna produkcja energii liczona jest w wielu miliardach kilowatogodzin, co czyni obiekt jednym z najważniejszych źródeł hydroenergii w Turcji.

Powstały za zaporą zbiornik Atatürka ma powierzchnię około 817 km² i pojemność blisko 49 miliardów m³ wody. Jego skala całkowicie zmieniła krajobraz regionu oraz stworzyła ogromne zasoby wody wykorzystywane zarówno w energetyce, jak i rolnictwie.

Szczególnie ważną częścią całego systemu są tunele Şanlıurfa, którymi woda ze zbiornika kierowana jest na suche równiny południowo-wschodniej Anatolii. Dzięki temu możliwe stało się intensywne nawadnianie rozległych obszarów rolniczych, w tym równiny Harran.

Budowa tak wielkiej infrastruktury miała jednak również konsekwencje społeczne i środowiskowe. Utworzenie ogromnego zbiornika oznaczało zalanie części terenów oraz konieczność przesiedleń mieszkańców. Projekty na Eufracie i Tygrysie od lat są także przedmiotem międzynarodowych dyskusji dotyczących podziału zasobów wodnych pomiędzy Turcją, Syrią i Irakiem.

Mustafa Kemal Atatürk, którego portret znajduje się na awersie, był głównym architektem przemian, które doprowadziły do powstania Republiki Turcji w 1923 roku. Jego reformy objęły między innymi administrację, prawo, edukację, alfabet i system polityczny. Jego wizerunek stał się później niemal stałym elementem tureckich pieniędzy.

Banknot 1 nowej liry jest więc ciekawy podwójnie: z jednej strony dokumentuje denominację, podczas której z tureckiego pieniądza zniknęło sześć zer, a z drugiej przedstawia jeden z najbardziej imponujących projektów inżynieryjnych kraju. Dzięki zaporze Atatürka doskonale pasuje do kolekcji poświęconych energetyce, tamom, rzekom, budownictwu i wielkim inwestycjom infrastrukturalnym.

Oferowany banknot pochodzi z oryginalnej paczki bankowej. Numer seryjny może różnić się od przedstawionego na zdjęciu.