TURCJA 5 lir 100 lat Republiki 2023

Przejdź do pełnego opisu

9,99 zł

Ilość

SZT.

Czas wysyłki: 24 godziny

Dostawa

od 8,50 zł - Polecony e-commerce (Polska)

Wysyłka przez Pocztę Polską. cena zawiera również koszty pakowania, czas D+4

Dostępność:

duża ilość

Opis

Kraj	Turcja
Stan	UNC
Nominał	5 lir (TRY)
Metal / Stop	moneta dwumetalowa: pierścień – stop miedzi, niklu i cynku (ok. Cu79/Ni4/Zn17); rdzeń – stop miedzi, niklu i cynku o innej proporcji (ok. Cu65/Ni17/Zn18)
Waga	8,25 g
Średnica	28,15 mm
Typ emisji	obiegowa moneta okolicznościowa (tzw. tedavül hatıra parası – jednorazowa emisja wprowadzona do powszechnego obiegu)
Producent (mennica)	Generalna Dyrekcja Mennicy Państwowej i Drukarni Zabezpieczonej (Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü), Stambuł
Nakład	100 000 000 sztuk (emisja jednorazowa)
Rok emisji	2023

Awers

Na awersie umieszczono portret Mustafy Kemala Atatürka, twórcy i pierwszego prezydenta Republiki Turcji, wyobrażonego w płaskorzeźbie zwróconej w charakterystycznym dla tureckich monet ujęciu. Wokół podobizny biegnie napis „TÜRKİYE CUMHURİYETİ" (Republika Turcji) – legenda obecna niezmiennie na wszystkich współczesnych tureckich monetach obiegowych, niezależnie od nominału i rocznika.

Rewers

Rewers to strona zaprojektowana specjalnie na stulecie Republiki. W centralnym rdzeniu monety widnieje okolicznościowe logo „Türkiye Yüzyılı" („Stulecie Turcji"), nad nim cyfra nominału „5", a pod nim napis „Türk Lirası" (lira turecka). Zewnętrzny pierścień zdobi ośmioramienny motyw tzw. gwiazdy seldżuckiej, którego kontur powtórzono kilkukrotnie, uzyskując efekt głębi i trójwymiarowości. Po lewej stronie gwiazdy umieszczono symbol „₺" (znak liry tureckiej), po prawej skrót „TC" (Türkiye Cumhuriyeti), a u dołu rok emisji „2023". W miejscu styku pierścienia i rdzenia widoczny jest motyw półksiężyca i gwiazdy. Krawędź monety jest karbowana (ząbkowana).

Warto wiedzieć – i warto mieć

29 października 1923 roku Wielkie Zgromadzenie Narodowe Turcji ogłosiło proklamację Republiki Turcji, kończąc trwający kilka lat proces demontażu struktur osmańskich (sułtanat zniesiono rok wcześniej, w listopadzie 1922 roku) i wybierając Mustafę Kemala – późniejszego Atatürka, czyli „Ojca Turków" – na pierwszego prezydenta nowego państwa. Dokładnie sto lat później, w tym samym dniu, do obiegu trafiła niniejsza moneta o nominale 5 lir, wybita z okazji stulecia Republiki.

To nie jest moneta kolekcjonerska sprzedawana wyłącznie przez mennicę w podwyższonej cenie – to pełnoprawny środek płatniczy, który trafił do banków i normalnego obiegu gotówkowego w Turcji na równi ze zwykłymi monetami. Jednocześnie jej emisja miała charakter jednorazowy: wybito dokładnie 100 milionów sztuk i produkcji tej nie wznowiono, co czyni ją zamkniętym, historycznym rocznikiem poszukiwanym przez kolekcjonerów monet tematycznych związanych z rocznicami państwowymi.

Motyw ośmioramiennej gwiazdy seldżuckiej, dominujący na rewersie, nawiązuje do dziedzictwa Sułtanatu Rum – seldżuckiego państwa tureckiego istniejącego w Anatolii w XI–XIII wieku, którego ornamentyka architektoniczna i zdobnicza (kafle, portale meczetów, medresy) do dziś uznawana jest za jeden z fundamentów tureckiej tożsamości wizualnej. Umieszczenie tego motywu na monecie stulecia Republiki symbolicznie łączy stuletnią historię nowoczesnego państwa tureckiego z jego znacznie głębszymi, sięgającymi średniowiecza korzeniami cywilizacyjnymi.

Logo „Türkiye Yüzyılı" („Stulecie Turcji") to oficjalne godło programowe ogłoszone przez władze Turcji w związku z obchodami stulecia Republiki – hasło i symbol towarzyszący licznym wydarzeniom rocznicowym w 2023 roku. Warto dodać, że w tym samym okresie kraj ten formalnie ujednolicił swoją angielskojęzyczną nazwę na arenie międzynarodowej z „Turkey" na „Türkiye", co dodatkowo podkreślało symboliczne znaczenie stulecia dla budowania nowej narracji państwowej.

Obecność wizerunku Atatürka na monecie nie jest przypadkiem jednorazowym, lecz elementem trwałej tradycji: od dziesięcioleci wizerunek założyciela Republiki towarzyszy tureckim monetom obiegowym niezależnie od nominału, co czyni go jedną z najczęściej reprodukowanych podobizn na monetach współczesnego świata.

Za produkcję monety odpowiada Generalna Dyrekcja Mennicy Państwowej i Drukarni Zabezpieczonej (Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü) w Stambule – instytucja o rodowodzie sięgającym mennicy osmańskiej, obecnie odpowiedzialna za bicie wszystkich tureckich monet obiegowych i okolicznościowych oraz druk zabezpieczony.

Ciekawym, choć trudnym do jednoznacznego zweryfikowania źródłowo wątkiem łączącym stulecie Republiki Turcji z Polską jest popularna w polskiej historiografii anegdota, według której dwór osmański – bezpośredni poprzednik dzisiejszej Turcji – nigdy formalnie nie uznał rozbiorów Polski, a ceremonialny herold podczas dworskich uroczystości miał przez cały okres zaborów nadal wywoływać wśród przedstawicieli państw obcego świata nazwę „Lehistan" (Polska). Historycy traktują tę opowieść raczej jako barwną legendę niż w pełni potwierdzone źródłowo wydarzenie, niemniej funkcjonuje ona do dziś jako symbol wielowiekowej przyjaźni polsko-tureckiej.

Dla kolekcjonerów zajmujących się tematyką rocznic państwowych i monetami dwumetalowymi jest to pozycja łącząca kilka atutów jednocześnie: okrągłą, symboliczną rocznicę (100 lat), jednorazowy nakład, rozbudowaną warstwę ikonograficzną (Atatürk, gwiazda seldżucka, oficjalne godło stulecia) oraz status pełnoprawnego środka płatniczego, a nie wyłącznie produktu numizmatycznego.

Oferowana moneta pochodzi z oryginalnego worka lub rolki menniczej i zachowana jest w stanie UNC. Egzemplarz może nieznacznie różnić się od przedstawionego na zdjęciu.