Okazja
Bestseller

Serbia 200 dinarów Monastyr 2005 P-42a

Przejdź do pełnego opisu

18,99 zł

Najniższa cena z 30 dni przed obniżką: 19,99 zł

Promocja trwa do 16 września 2026

Cena w innych sklepach: 21,99 zł

Dostawa

od 8,50 zł - Polecony e-commerce (Polska)

Wysyłka przez Pocztę Polską. cena zawiera również koszty pakowania, czas D+4

Dostępność:

spodziewana dostawa

Opis

Kraj	Serbia
Stan	UNC
Nominał	200 dinarów (RSD)
Materiał	papier
Rozmiar	147 x 70 mm
Pick	P-42a
Producent (drukarnia)	Zavod za izradu novčanica i kovanog novca, Narodna banka Srbije, Topčider (Belgrad)
Seria	różne
Rok emisji	2005

Prezentowany banknot to serbskie 200 dinarów, wyemitowane 2 lipca 2005 roku przez Narodowy Bank Serbii jako część powojennej serii dinara wprowadzonej po reformie walutowej z 2003 roku. Nominał ten, oznaczony w katalogu Pick jako 2005 P-42a, poświęcony jest postaci Nadeždy Petrović – jednej z najwybitniejszych serbskich malarek przełomu XIX i XX wieku.

Awers

Na stronie głównej banknotu, po lewej stronie, umieszczono portret Nadeždy Petrović, obok niej widoczne jest popiersie rzeźbiarskie artystki oraz pędzel malarski – symbol jej twórczości. W tle, w centralnej części kompozycji, dostrzec można sylwetkę monastyru Gračanica. Napisy w językach cyrylickim i łacińskim informują o nazwie emitenta – Narodowy Bank Serbii – nominale banknotu oraz latach życia artystki: 1873–1915. Tło utrzymane jest w czarno-niebieskiej kolorystyce na jasnym, beżowym podkładzie giloszowym.

Rewers

Strona odwrotna banknotu ukazuje Nadeždę Petrović w roli ochotniczki-pielęgniarki, w mundurze, jaki nosiła podczas wojen bałkańskich i I wojny światowej. Obok przedstawiono ponownie sylwetkę monastyru Gračanica oraz fragment jednego z obrazów artystki inspirowanych tym zabytkiem. W lewym górnym rogu widnieje wielki herb Republiki Serbii na szaro-niebieskim tle. Kompozycję dopełniają pionowo ułożone elementy zdobnicze oraz oznaczenia nominału.

Znak wodny umieszczony w polu przezroczystym przedstawia portret Nadeždy Petrović. Banknot zabezpieczony jest dodatkowo nicią zabezpieczającą fluorescencyjną w kolorze zielonym, widoczną pod światłem UV, oraz elementami reagującymi żółtą poświatą na stronie odwrotnej. Widnieje na nim podpis gubernatora Narodowego Banku Serbii, Radovana Jelašicia, pełniącego tę funkcję w momencie emisji.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Seria banknotów serbskiego dinara wprowadzona po 2000 roku miała symboliczne znaczenie – zrywała z wizerunkami politycznymi poprzednich emisji jugosłowiańskich i skupiła się na postaciach zasłużonych dla serbskiej kultury, nauki i sztuki. Obok Vuka Karadžicia, Nikoli Tesli czy Đorđa Vajferta, na banknotach znalazło się miejsce także dla kobiet – a Nadežda Petrović jest jedną z niewielu przedstawicielek płci żeńskiej uhonorowanych w ten sposób na europejskich pieniądzach papierowych.

Nadežda Petrović (1873–1915), urodzona w Čačaku, była malarką uznawaną za czołową przedstawicielkę serbskiego ekspresjonizmu i fowizmu. Kształciła się w Monachium pod okiem słoweńskiego malarza Antona Ažbego, a w latach 1901–1912 wystawiała swoje prace w wielu miastach Europy, zdobywając uznanie krytyków jako jedna z najważniejszych malarek swojego pokolenia na Bałkanach.

Losy artystki nierozerwalnie splotły się z historią wojenną Serbii. W 1912 roku, wraz z wybuchem wojen bałkańskich, zgłosiła się na ochotniczkę jako pielęgniarka i opiekowała się rannymi żołnierzami serbskimi aż do 1913 roku, kiedy sama zachorowała na tyfus i cholerę. Za swoją postawę otrzymała Medal za Odwagę oraz Order Czerwonego Krzyża.

Gdy w lipcu 1914 roku Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii, Petrović przebywała we Włoszech, lecz natychmiast wróciła do kraju, by ponownie zgłosić się do służby pielęgniarskiej – tym razem w szpitalu wojskowym w Valjevie. Zaraziła się tyfusem plamistym i zmarła 3 kwietnia 1915 roku w tej samej placówce, którą wcześniej uwieczniła na swoim obrazie „Szpital w Valjevie”.

Przedstawiony na banknocie monastyr Gračanica to jedna z najważniejszych świątyń średniowiecznej Serbii, ufundowana przez króla Stefana Milutina i ukończona przed 1321 rokiem. Budowla, poświęcona Zaśnięciu Najświętszej Marii Panny, powstała na fundamentach dwóch wcześniejszych kościołów i uchodzi za jedno z arcydzieł późnobizantyjskiej architektury sakralnej na Bałkanach, z charakterystyczną pięciokopułową konstrukcją.

Nadežda Petrović odwiedziła Gračanicę w 1913 roku i namalowała ją w charakterystycznym dla siebie, fowistycznym stylu – intensywnymi barwami i ekspresyjną kreską oddając monumentalność tej świątyni. Właśnie ten obraz stał się inspiracją dla projektantów banknotu, którzy połączyli na jednym pieniądzu wizerunek artystki z motywem dzieła jej autorstwa.

Monastyr Gračanica wpisany jest na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako część obiektu „Średniowieczne zabytki w Kosowie” (wpis z 2004 roku, rozszerzony w 2006 roku) i od 2006 roku figuruje na liście dziedzictwa zagrożonego, co dodatkowo podkreśla wagę zachowania pamięci o tym miejscu również na banknotach obiegowych.

Dla kolekcjonerów banknot ten stanowi interesujący przykład łączenia tematyki historycznej, artystycznej i sakralnej w jednej emisji obiegowej. Obecność podpisu gubernatora Radovana Jelašicia pozwala precyzyjnie datować egzemplarz na wczesny okres nowej serii dinara, co czyni go wartościowym uzupełnieniem kolekcji banknotów bałkańskich oraz zbiorów tematycznych poświęconych kobietom w historii i sztuce.

Oferowany banknot pochodzi z oryginalnej paczki bankowej. Numer seryjny może różnić się od przedstawionego na zdjęciu.