EBC (Europejski Bank Centralny)

2 euro Estonia 500 r. pierwszej estońskiej książki 2025

15,49 zł

Cena w innych sklepach: 16,99 zł

Ilość

SZT.

Czas wysyłki: 24 godziny

Dostawa

od 8,50 zł - Polecony e-commerce (Polska)

Wysyłka przez Pocztę Polską. cena zawiera również koszty pakowania, czas D+4

Dostępność:

duża ilość

Opis

Kraj	Estonia
Stan	UNC prosto z rolki
Nominał	2 euro (EUR)
Metal / Stop	Bimetal: pierścień miedzionikiel (CuNi), środek trójwarstwowy z mosiądzu niklowego i niklu
Waga	8,5 g
Średnica	25,75 mm
Typ emisji	obiegowy/okolicznościowy
Producent (mennica)	Mennica Litewska (Lietuvos monetų kalykla)
Nakład	850 000 szt. (w tym 8 500 szt. w jakości BU na kartach kolekcjonerskich)
Rok emisji	2025

Awers

Strona wspólna dla wszystkich monet 2 euro, projektu Luca Luycxa. Przedstawia mapę Europy wraz z liniami symbolizującymi wzajemne powiązania państw, a obok niej cyfrę nominału „2” i napis „EURO”. Centralna część monety wykonana jest z jasnego stopu, a otaczający ją pierścień z miedzioniklu ma barwę srebrzystą. Dwa różne stopy tworzą charakterystyczny dla nominału układ bimetaliczny.

Rewers

Strona narodowa Estonii ma projekt o graficznej, niemal plakatowej prostocie. W centrum cztery stylizowane książki układają się w wielką literę „E”, pierwszą literę słowa „Eesti” (Estonia). Ta litera jest jednocześnie znakiem rozpoznawczym całej emisji. Wokół kompozycji biegnie napis „Eesti raamat 500”, czyli „Estońska książka 500”. Obok widnieją daty 1525 i 2025, wyznaczające pięćset lat od pojawienia się pierwszego druku zawierającego tekst w języku estońskim. Na zewnętrznym pierścieniu monety umieszczono dwanaście gwiazd flagi europejskiej.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Moneta została wprowadzona do obiegu przez Eesti Pank 30 stycznia 2025 roku. Upamiętnia 500-lecie książki w języku estońskim, które w Estonii obchodzono jako Rok Estońskiej Książki („Eesti raamat 500”). Ma pełnoprawny status prawnego środka płatniczego w całej strefie euro, choć jej wartość kolekcjonerska jest znacznie wyższa od nominalnej.

Data 1525 wymaga wyjaśnienia, bo nie oznacza zachowanej książki. Według badaczy w tym roku w Lubece wydrukowano luterańskie teksty przeznaczone dla Inflant, w tym fragmenty w językach estońskim i łotewskim. Transport miał trafić do Rygi, gdzie zwolennicy Lutra zdobyli już przewagę. Został jednak zatrzymany w Lubece przez prokatolicką radę miejską, która chciała spalić skonfiskowane beczki z książkami. Wiadomość o tym zapisał w dzienniku lubecki duchowny Johannes Brandes. Żaden egzemplarz się nie zachował, ale badacze są dość pewni, że w tym druku znalazł się pierwszy drukowany tekst po estońsku. Moneta upamiętnia więc książkę znaną wyłącznie ze źródeł pośrednich.

Najstarsza zachowana książka estońska powstała dziesięć lat później. Był to katechizm Wanradta i Koella, wydany w 1535 roku w Wittenberdze, mieście Lutra. Jego autorem był Simon Wanradt, nauczyciel przy tallińskim kościele św. Mikołaja (Niguliste). Na estoński przełożył go Johann Koell, pastor kościoła Ducha Świętego w Tallinie. Książka miała około 120 stron i była dwujęzyczna, w języku dolnoniemieckim i estońskim. Według Eesti Raamat 500 wydrukował ją Hans Lufft w nakładzie 1500 egzemplarzy.

Losy katechizmu były dramatyczne. W 1537 roku rada miejska Tallina zakazała jego rozpowszechniania i nakazała zniszczenie egzemplarzy. Do dziś nie przetrwał ani jeden kompletny egzemplarz. W 1929 roku bałtycko-niemiecki historyk Hellmuth Weiss odkrył jedenaście fragmentów stron, które w przeszłości użyto jako materiał introligatorski w innym woluminie w zbiorach Estońskiego Towarzystwa Literackiego. Dziś fragmenty przechowuje Archiwum Miejskie w Tallinie. Wśród zachowanych stron znajduje się tekst dotyczący chrztu.

Początki estońskiego piśmiennictwa są nierozerwalnie związane z reformacją. Nauka Lutra kładła nacisk na to, by wierni mogli czytać i słyszeć słowo Boże we własnym języku, co dało impuls do powstawania książek w językach ludowych. Przez pierwsze stulecia piśmiennictwo estońskie było prawie w całości religijne i tłumaczone, a świeckie utwory literackie pojawiły się dopiero znacznie później. Estonia jest tu ważnym przykładem tego, jak reformacja wpłynęła na kształtowanie się języków narodowych.

Autorem projektu jest Svetlin Balezdrov, bułgarski grafik, wykładowca sofijskiej Narodowej Akademii Sztuk Pięknych, znany z projektów monet kolekcjonerskich dla bułgarskiego banku centralnego. Jego praca wygrała konkurs na wzór monety i została zatwierdzona przez Eesti Pank w 2024 roku. Autorką projektu karty kolekcjonerskiej dla wersji BU jest Katrin Kaev.

Monetę wybiła Mennica Litewska. Łączny nakład wyniósł 850 000 sztuk, z czego 8 500 trafiło na rynek kolekcjonerski w jakości BU na kartach. Karty sprzedawano w cenie 12,20 euro. Nakład ten jest niewielki na tle wielu emisji obiegowych innych państw strefy euro i przekłada się na zainteresowanie kolekcjonerów. Estonia wprowadziła euro 1 stycznia 2011 roku i wydaje okolicznościowe dwueuro rzadziej niż wiele większych krajów.

Dla polskich kolekcjonerów istotny może być wątek wspólnej historii regionu. Inflanty, a wraz z nimi południowa część dzisiejszej Estonii z Tartu, znalazły się od 1582 do 1625 roku pod panowaniem Rzeczypospolitej. Był to okres napięć między luteranizmem a kontrreformacją, w którym rozwój piśmiennictwa w językach ludowych zależał od polityki religijnej władców. Moneta jest więc ciekawym elementem zbioru poświęconego dziejom kultury Bałtyku i reformacji.

Moneta należy do popularnej serii okolicznościowych 2 euro, wydawanych za zgodą Rady Unii Europejskiej. Jej motyw łączy kolekcjonerski powab z prostą, czytelną symboliką: litera „E” z książek przypomina, że o tożsamości narodu decyduje język. To także ciekawa propozycja dla osób zbierających monety związane z książką, drukarstwem, językami i historią reformacji.

Oferowana moneta pochodzi z oryginalnego worka lub rolki menniczej i zachowana jest w stanie UNC. Egzemplarz może nieznacznie różnić się od przedstawionego na zdjęciu.